Katedra Mineralogii, Petrografii i Geochemii

NAUKOWE EKSPEDYCJE POLARNE

Czynione od 1980 roku starania prof. Andrzeja Maneckiego i systematycznie składane wnioski w Komitecie Badań Polarnych PAN by pracownicy i studenci AGH brali samodzielnie udział w realizacji badań Arktyki i Antarktyki w ramach Centralnych Programów Badań Podstawowych zakończyły się pozytywnie dzięki poparciu m.in. prof. Krzysztofa Birkenmajera. Od 1984 r. wyruszają na Spitsbergen naukowe Wyprawy Polarne AGH działające w ramach Centralnych Programów Badań Podstawowych. Program badań zyskuje akceptację Komitetu Badań Polarnych PAN oraz władz rektorskich naszej Uczelni. I tak w:

1984 r. Wyrusza Geologiczna Wyprawa Polarna AGH pod kierunkiem prof. Andrzeja Maneckiego, w której uczestniczą: Krzysztof Czajka, Stanisław Konopacki, Andrzej Maksym, Maciej Manecki i Edward Piceluk

1985 r. Geologiczną Wyprawą Polarną AGH kieruje prof. Andrzej Manecki, a uczestniczą w niej: Jerzy Czerny, Adam Kieres, Grzegorz Lipień, Maciej Manecki, Jacek Rajchel, Leszek Szubała, Adam Zdrzałka

1986 r. Wyprawą AGH kieruje Jerzy Chrząstowski, a uczestniczą w niej: Jerzy Czerny, Ireneusz Pływacz, Tadeusz Sokołowski, Leszek Szubała

1988 r. Wyprawą AGH kieruje prof. Andrzej Manecki, a uczestniczą w niej: Jerzy Czerny, Adam Kieres, Stanisław Konopacki, Maciej Manecki (uległ wypadkowi i wcześniej musiał wrócić do Polski), Marzena Schejbal-Chwastek.

W roku 1989 Jerzy Czerny i Adam Kieres uczestniczą w XII Centralnej Wyprawie PAN i to stwarza im okazję do kontynuacji badań na Spitsbergenie. W tym też roku w badaniach Spitsbergenu w grupie UJ bierze udział geolog AGH Beata Przybyłowska.

W roku 1990, Jerzy Czerny i Maciej Manecki zostają zaproszeni do udziału w Ekspedycji Norweskiego Instytutu Polarnego, którą kieruje prof. Yoshihide Ohta.

W roku 2002 pod kierownictwem Jerzego Czernego rusza kolejna wyprawa do Ziemi Wedel Jarlsberga. Uczestniczą w niej studenci specjalności Mineralogia i Geochemia Stosowana Jakub Bazarnik, Michał Dziekan, Paweł Grochowski oraz Jarosław Majka. Podczas wyprawy rozpoczęto badania terenowe dotyczące określania warunków metamorfizmu skał grupy Isbjørnhamna i Eimfjellet, formacji Elveflya oraz mineralizacji rudnej uskoków trzeciorzędowych.

2003 r. Wyprawą AGH kieruje Jerzy Czerny, a uczestniczą w niej Katarzyna Derwisz i Jarosław Majka. Kontynuowane są prace terenowe dotyczące ustalenia warunków metamorfizmu skał kaledońskiego fundamentu krystalicznego oraz mające na celu uściślenie wiedzy na temat enklaw metagabr anortozytowych.

2004 r. Kolejna wyprawą AGH kieruje Jerzy Czerny, a uczestniczą w niej Joanna Cieślik, Katarzyna Derwisz, Alicja Kawalec-Majka oraz Jarosław Majka. Wyprawa dociera na Spitsbergen do Longyearbyen skąd po dwóch tygodniach oczekiwania na zejście paku lodowego, blokującego dostęp do południowo-zachodniego wybrzeża wyspy, zmuszona jest wycofać się do kraju.

Uczestnicy Naukowych Wypraw Polarnych Akademii Górniczo-Hutniczej wykonali na Spitsbergenie terenowe prace geologiczne i kartograficzne, a w kraju badania mineralogiczne, petrograficzne i geochemiczne. Ich plonem są liczne prace magisterskie, praca doktorska, publikacje i mapa geologiczna obszaru SW Ziemi Wedela Jarlsberga w skali 1 : 25 000 wydrukowana wraz z szerokim objaśnieniem anglojęzycznym. Badania te są aktualnie kontynuowane przy współpracy z Norweskim Instytutem Polarnym oraz grupą mineralogów i geochemików z Kent State University - Ohio, USA. W 1988 r. pobrano próbki lodu do badań pyłów kosmicznych. W 1984 r. grupa AGH-owska uczestniczyła w rejsie badawczym statkiem (pobrano próbki osadów morskich), a w 1985 r. łodziami motorowymi dokonano penetracji przedpola barierowego lodowca Torella i nawiązano kontakt z grupą amerykańskich polarników.

Należy podkreślić i przypomnieć, że grupa Studenckiego Koła Naukowego pod kierunkiem prof. Adama Piestrzyńskiego zorganizowała w 1983 r. wyprawę na Spitsbergen, podejmując badania siarczkowego okruszcowania i intruzji dolerytowych. Rekonesans i doświadczenia uczestników tej ekspedycji ułatwiły organizację następnych.

W trakcie sezonów wyprawowych uczestnicy (pracownicy i studenci) jako bazę stałą wykorzystywali stary drewniany domek (hus) norweskiego łowcy białych niedźwiedzi. Hus ten, za zgodą gubernatora Svalbardu, został gruntownie przez Polaków wyremontowany (wcześniej kilkakrotnie przez białe niedźwiedzie uszkodzony) stał się polarną bazą stałą AGH na Spitsbergenie. Położony nad Zatoką Hyttevika (Morze Grenlandzkie) stwarza doskonałe warunki dla transportu łodziami motorowymi sprzętu, aparatury, żywności i zebranych próbek skał i minerałów. Ponadto zakładano doraźnie podbazy namiotowe. Polarnicy AGH, spotkali się na Spitsbergenie m.in. z seniorami polskiej polarystyki profesorami: Stanisławem Siedleckim, Alfredem Jahnem i Krzysztofem Birkenmajerem oraz z Wojtkiem Moskalem (wielokrotnie) tym, który ma za sobą wiele trudnych przejść w Arktyce (biegun północny i in.). Tam też kilkakrotnie odwiedził polarników AGH Docent Krzysztof Goerlich (oceanolog) - były V-ce Prezydent m. Krakowa.

W Akademii Górniczo-Hutniczej, w Zakładzie Mineralogii, Petrografii i Geochemii ma swoją siedzibę Komisja Historii i Dokumentacji Badań Polarnych Komitetu Badań Polarnych PAN (przewodniczącym Komisji jest prof. Andrzej Manecki a sekretarzem naukowym dr Marzena Schejbal-Chwastek). Komisja ta wydaje rocznik Biuletyn Polarny .