Pracownia Kadra naukowa Historia Specjalność Praktyki Aktualności English
Historia Pracowni

Pracownia Złóż Surowców Skalnych, w historii swej znana też jako Katedra Złóż Surowców Skalnych i Zakład Złóż Surowców Skalnych, działa w Akademii Górniczo-Hutniczej od 1 października 1952 r. Powstała z przekształcenia Katedry oraz Zakładu Petrografii i Geologii Wydziałów Politechnicznych AGH, pierwotnie związanych z powstającą Politechniką Krakowską. Ich twórcą i kierownikiem, aż do przejścia na emeryturę w 1971 r., był Profesor dr hab. Marian Kamieński, który do końca życia wspomagał swym doświadczeniem swoją ukochaną Katedrę. Problematykę badawczą i zainteresowania naukowe przeniósł do Krakowa z Politechniki Lwowskiej, gdzie od 1934 r. kierował Katedrą Mineralogii i Petrografii oraz Ceramiczną Stacją Doświadczalną na Wydziale Chemicznym.
W latach 1971-1995 Katedrą Złóż Surowców Skalnych kierował Profesor dr hab. Czesław Peszat, zaś w latach 1996-2005 dr hab. inż. Jan Bromowicz. Od 2006 roku Katedra stała się częścią nowoutworzonego na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Zakładu Geologii Złożowej i Górniczej w randze Pracowni. Od 2007 roku istnieje w ramach Katedry Geologii Złożowej i Górniczej.

Rok 1950. Od lewej: Józef Marszałek, Kamila Skoczylas-Ciszewska, Tadeusz Tyniec, Marian Kamieński, Marcin Kolasa, Kazimierz Maślankiewicz

W ciągu ponad półwiecza z Katedrą związanych było wielu pracowników, których trud stanowił o osiągnięciach w działalności dydaktycznej i naukowej jednostki. Nie sposób Ich wszystkich wymienić w krótkiej informacji. Nie sposób jednakże zapomnieć o zasługach Tych, którzy przez lata pracując w Katedrze rozstali się z nim przechodząc na wieczny spoczynek: o Pani Profesor dr Kamili Skoczylas-Ciszewskiej, o Panu Profesorze Marianie Kamieńskim, Profesorze Czesławie Peszacie, docencie dr hab. inż. Marcinie Kolasie i doktorze inż. Andrzeju Kubiczu. (Na zdjęciu obok: Profesor Kamila Skoczylas-Ciszewska)

Wiele osiągnięć Katedra zawdzięcza Profesorowi dr hab. inż. Jackowi Rutkowskiemu, który przeniósł się do Zakładu Kartografii Geologicznej. Całe swoje zawodowe życie z Katedrą związali również: Pani dr Anna Kolasa, Pan dr inż. Andrzej Karwacki, Pani magister inż. Małgorzata Buczek-Pułka i Pani inż. Zofia Szwagrzyk. W ostatnich latach z Pracownią współpracowała dr inż. Ewa Welc. (Na zdjęciu obok: Docent Marcin Kolasa)

Pożegnanie Profesora Czesława Peszata

Szczególne zasługi dla działalności Katedry miał wieloletni jej kierownik - Profesor dr hab. Czesław Peszat. Konsekwentnie prowadzone przez Niego badania o charakterze podstawowym skierowane ku problematyce poszukiwań złóż surowców skalnych, ich rozpoznawania, oceny i ochrony stworzyły podstawy metodyczne dla prac wykonywanych przez grono związanych z jednostką uczniów, a także licznych studentów realizujących prace dyplomowe poświęcone surowcom skalnym. (Na zdjęciu obok: Profesor Czesław Peszat)

Ostatnim kierownikiem Katedry Złóż Surowców Skalnych był Profesor AGH, dr hab. inż. Jan Bromowicz. Swoją wiedzą, szczególnie w zakresie wykształcenia litologicznego piaskowców karpackich oraz zastosowania materiałów kamiennych w budowlach, do dziś wspiera młodszych kolegów i studentów, poświęcając nadal swój czas pracy naukowo-badawczej na uczelni. (Na zdjęciu obok: Profesor Jan Bromowicz, 2010)

W ostatnich latach kadrę Pracowni stanowili adiunkci: Panie dr inż. Beata Figarska-Warchoł, dr inż. Anna Smoleńska i dr inż. Grażyna Stańczak oraz Panowie dr inż. Janusz Magiera i dr Marek Rembiś. Obecnie pracę naukowo-dydaktyczną w tematyce złóż surowców skalnych kontynuuje dr inż. Beata Figarska-Warchoł we współpracy z byłymi pracownikami.

Rok 2000. Na zdjęciu od lewej: Mariusz Karczewski, Andrzej Kubicz, ?, Czesław Peszat, ?, ?, ?, ?, Anna Smoleńska, Jan Bromowicz, Zofia Szwagrzyk, ukryta – Elżbieta Pietrzyk-Sokulska, Urszula Stokłosa-Józefko.
Rok 2000. Na zdjęciu od lewej: Barbara Peszat-Królikowska, Zbigniew Fajklewicz, Andrzej Kubicz, Ryszard Tadeusiewicz, Jakub Siemek, Tadeusz Słomka, tyłem – Jan Bromowicz, zasłonięci – Czesław Peszat i Jacek Rutkowski oraz Barbara Kwiecińska.

Działalność dydaktyczna Katedry od początku jej istnienia, mimo wielu zmian programowych, związana była z przygotowaniem studentów do pracy dyplomowej i zbliżeniem ich do problematyki zawodowej w zakresie geologii złóż surowców skalnych. Pierwsi dyplomanci, jeszcze w ramach studium I stopnia inżynierskiego, zostali wypromowani w 1953 roku. Od tego czasu w Katedrze i Zakładzie Złóż Surowców Skalnych dyplomy uzyskało 180 inżynierów i prawie 500 magistrów inżynierów. Wielu z nich znalazło zatrudnienie nie tylko w przemyśle wydobywczym, ale i w instytucjach naukowych jak PAN, PIG, czy Uczelniach takich jak AGH, Politechnika Krakowska i Śląska czy też krakowska ASP. Pracownicy Zakładu byli promotorami ponad 20 prac doktorskich, autorami recenzji do ponad 60 przewodów doktorskich i 20 habilitacyjnych. Pięciu pracowników Zakładu wykonało prace habilitacyjne związane z problematyką surowców skalnych.

Działalność naukowa Zakładu zawarta jest w ponad 400 publikacjach dotyczących wszystkich surowców skalnych, rozmieszczonych w różnych regionach geologicznych Polski. Zainteresowania badawcze koncentrowały się głównie na problematyce dotyczącej szczegółowej charakterystyki, jako podstawy oceny surowcowej, skał węglanowych i piaskowców. Bogato reprezentowane są prace dotyczące kruszyw naturalnych, mniej zaś uwagi poświęcono skałom magmowym i metamorficznym. Większość prac związana jest z regionem karpackim, podczas gdy na Sudety, Góry Świętokrzyskie i Monoklinę Śląsko-Krakowską przypada podobna ich ilość. Wiele z powyższych prac ma charakter monografii poświęconych wybranym surowcom skalnym jak np. dolomitom dewońskim i wapieniom jurajskim Gór Świętokrzyskich, piaskowcom karpackim, granitom i marmurom dolnośląskim, bądź też rozważa całą problematykę surowców skalnych w większych obszarach jak np. region krośnieński, bielski, kozielski czy tarnowski. Bardzo ważna w ostatnich dziesięcioleciach problematyka ochrony środowiska została uwzględniona przy ocenie surowców skalnych w licznych atlasach geologiczno-surowcowych i na mapach geologiczno-gospodarczych. Zajęto się również możliwościami wykorzystania odpadów powstałych w trakcie eksploatacji surowców skalnych. O pogarszającym się stanie środowiska świadczą też zmiany zachodzące w materiałach kamiennych użytych w licznych budowlach architektonicznych Krakowa, co też jest przedmiotem licznych publikacji pracowników Zakładu. Rozważane są też możliwości stosowania tak materiałów kamiennych, jak i odpowiednio opracowanych zapraw mineralnych dla prac rekonstrukcyjnych.


W ostatnich latach prace prowadzone w Zakładzie Złóż Surowców Skalnych a obecnie Pracowni Złóż Surowców Skalnych dotyczą:

  • litologii, warunków depozycji, właściwości fizyczno-mechanicznych, a także rozwoju spoiw piaskowców karpackich,
  • mechanizmów niszczenia kamienia w zabytkach architektonicznych i możliwości uzyskania materiałów dla ich rekonstrukcji,
  • opracowania mas mineralnych dla rekonstrukcji kamienia i cegły oraz technologii tynków renowacyjnych do zasolonych murów,
  • zmian właściwości fizyczno–mechanicznych skał wywołanych procesami kruszenia,
  • wpływu męczenia materiału kamiennego na obecność spękań i właściwości kruszywa,
  • oceny przydatności dla drogownictwa złóż skał osadowych Polski,
  • plejstoceńskich zlodowaceń w Alpach wschodnich,
  • oceny możliwości wykorzystania odpadów przeróbczych wybranych złóż surowców skalnych,
  • zastosowania analizy przestrzennej (GIS) w badaniach parametrów złóż kruszyw naturalnych i rozmieszczenia metali ciężkich w glebach,
  • mineralizacji kalcytowej piaskowców z kruszyw naturalnych Karpat.
Powyższa tematyka będzie kontynuowana w pracach badawczych Pracowni, przy czym szczególna uwaga skoncentrowana będzie na problematyce:
  • polskich złóż kamieni budowlanych i drogowych na tle standardów Unii Europejskiej,
  • prognozowania parametrów złożowych i jakości kruszyw naturalnych metodą analizy przestrzennej (GIS),
  • związków pomiędzy warunkami sedymentacji i diagenezy piaskowców karpackich a ich własnościami zbiornikowymi,
  • materiałów kamiennych w budownictwie przedromańskim i romańskim Krakowa.


Nagrody:

  • 2000 r. II nagroda Prezesa Rady Ministrów za wybitne krajowe osiągnięcia naukowo-techniczne (A. Smoleńska, M. Rembiś),
  • 2004 r. III nagroda Prezesa Rady Ministrów za wybitne krajowe osiągnięcia naukowo-techniczne (A. Smoleńska, M. Rembiś),
  • 2004 r. nagroda Grand Prix w kategorii „Produkt” na II Międzynarodowych Targach „Geologia 2004” (A. Smoleńska, M. Rembiś),
  • 2004 r. nominacja do nagrody w dziedzinie „Nauka” w konkursie „Krakowskie Nagrody Allianz 2004 Kultura-Nauka-Media” (A. Smoleńska, M. Rembiś).

Patenty:

  • Patent nr PL 191390 B1: Ekologiczna masa do rekonstrukcji obiektów zabytkowych, 2006 (A. Smoleńska, M. Rembiś, W. Brylicki, J. Małolepszy, A. Łagosz)
  • Patent nr PL 191410 B1: Masa do rekonstrukcji obiektów zabytkowych, 2006, (A. Smoleńska, M. Rembiś, W. Brylicki, J. Małolepszy, A. Łagosz)
  • Patent nr PL 356513 A1: Mineralny tynk renowacyjny, 2008, (A. Smoleńska, M. Rembiś, W. Brylicki, A. Łagosz, J. Małolepszy)
  • Zgłoszenie patentowe nr P. 381 303: Mineralna masa naprawcza do rekonstrukcji spoin i ceglanych obiektów zabytkowych, 2006, (M. Rembiś, A. Smoleńska, W. Brylicki, A. Łagosz)

do początku

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2018 r.